อะไรที่นอกคอกที่สุด?

ควาย! (เขาเอ่ยพลางหันหน้ามาทางผม ผมรู้สึกเหมือนตัวเองโดนด่า) เอ้ย! ไม่ใช่คน หมายถึงคน คนนี่แหละนอกคอกที่สุดแล้ว แหกกฎธรรมชาติ สร้างกฎนั้นกฎนี้ แบ่งชนชั้น แบ่งพรรคแบ่งฝ่าย ดิ้นรนขวนขวาย ไม่ใช่ควายครับควายรักจริง คิดยังไงแสดงออกอย่างนั้น มันซื่อแต่คนเรียกโง่(เขาหันมาทางผมอีกแล้ว)

ผมเห็นหนังสือทำมือของเขาสองสามเล่ม เขียนแต่เรื่องควาย เรื่องกิ้งกือไส้เดือน โดยเฉพาะเรื่องควาย "เพียงควายเคลื่อนไหว"คือชื่อหนังสือของเขา นั่นเป็นการยืนยันถ้อยคำข้างต้นอย่างดี

เพียงควายเคลื่อนไหว นำเสนออะไร?

คือเราพยายามทำให้วัยรุ่นได้ฉุกคิด เข้าใจยุคสมัย เข้าใจจุดที่ตัวเองกำลังยืนอยู่ คิดว่าวัยรุ่นมันเป็นวัยที่มีพลังเปิดประตูยุคใหม่จากสังคมที่มีแต่ทางตัน ซึ่งไม่สามารถเดินไปทางไหนได้แล้ว มันพึ่งใครไม่ได้แล้ว แม่งมั่วหลายอย่างเลยทุกวันนี้ ทั้งไลฟ์สไตล์ที่ทำหลอกพวกเราจากห่าเหวสินค้ากะโฆษณา การศึกษาแบบบ้าน...บ้านสร้างความคิดนิยมเสรีทุนแบบสุดตีน สถานการณ์บ้านเมืองที่แตกขั้วความคิดและฐานอำนาจ วาทกรรมมายาคติอีกร้อยแปดพันประการ ถ้าวัยรุ่นเติบโตกับวิธีคิดแบบมั่ว สังคมแบบมั่ว เป็นผู้ใหญ่มั่ว แม่งทุกอย่างมั่วไปหมด

เพียงควายเคลื่อนไหว ก็เลยเป็นหนังสือประมาณว่าจุดต่อมซื่อบื้อของเราชาววัยรุ่น ในการตั้งคำถามต่อสังคมสมัยใหม่และทิศทางกระแสหลักที่ถูกป้อนให้  และมองหาทางออกด้วยตัวเอง ย้ำด้วยตัวเองประมาณปฏิวัติวัฒนธรรมสมัยใหม่ด้วยมือเฮา  มันไม่มีคำตอบให้ในเพียงควายเคลื่อนไหว มันมีแต่การชวนก้าวไปข้างหน้าทีละก้าวอย่างให้ความสำคัญ ดูมีสาระไม่หล่ะ ฮ่า...แนว..สาด....แม่ง...เชี้ย

แล้วธุรกิจหนังสือ 'ร้านลอดช่องใบเตย'ที่คุณเคยลงทุนเจ๊งไม่เป็นท่า?

โอ้สาด....แม่ง..ไม่หล่อแล้วยังถามคำถามบ้าน..บ้าน..กับกรูอีก คืออันตัวผมถ้าพูดแล้วมันเรื่องมันยาว มัน เอ๋ทำไมต้องมันบ่อยจัง ฮ่า...ฮ่ะๆ... ไม่ตลกเหรอ คำถามนี้ข้าพเจ้านะครับพี่ ขอตอบเป็นสองประเด็นน่ะโว้ย เดี๋ยวเขาจะว่าไม่มีความคิด เพราะดูจากสารรูปแล้วหลายคนบอกว่าบ้า ซีเรียสหน่อยน่ะครับท่านผู้ชมและท่านผู้อ่าน

คุณครับช่วยตอบดีๆ หน่อยครับ

อย่าเทคซีเรียสซีครับ ประเด็นแรกที่กรู กระผม..ข้าพเจ้า..จะใช้อะไรดี

มึงจะใช้อะไรก็ใช้ไปเหอะ…คราย

ครับประเด็นแรก เริ่มที่ว่าได้ยินได้ฟังได้อ่าน ไอ้เรื่องด้านลบการพัฒนาสังคมอย่างสุดโต่งแบบประเทศอุตสาหกรรม ทุนนิยมเสรี บริโภค และนิยมวัตถุหลายแหล่ ว่ามันทำให้สังคมเราวุ่นวาย เกิดการรุกรานข้ามชาติ การก่อการร้าย เป็นสาเหตุช่องว่างอันมโหฬารระหว่างคนจนคนรวย ประเทศยากจนกับประเทศมหาอำนาจ  คือตอนแรกไม่ได้เชื่อไม่ได้อินเท่าไหร่หรอก แต่พอไปเห็นกับตาตัวเองก็เข้าใจ ไปภาคใต้หรือมีครั้งหนึ่งเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญเลย คือไปฮ่องกง พอมันงานประชุม WTO คิดมันก็เลยไปเข้าร่วมขบวนประท้วงการประชุม WTO ที่ฮ่องกง ได้เห็นคนจนเมืองของฮ่องกง  ได้เห็นลูกชาวนาเกาหลี ได้คุย เห็นพลังแล้วได้มา มันเกิดคำถาม เฮ้ย..มึงเดือดร้อนมึงลำบาก ถึงต้องมาต่อสู้ขนาดจะเป็นจะตาย โดนตำรวจทุบ โดนแก็สน้ำตา มันไม่หนีกันแต่วิ่งเข้าสู้ กรีดเลือดหน้าสถานทูต อะไรอย่างนี้ ครั้งนั้นผมอยู่ในขบวนด้วย ผมกลัวจนขนลุกวิ่งหนีเข้ามาซุกอยู่ซอกตึก ผมว่าครั้งนั้นเป็นจุดเปลี่ยนกับความคิดต่อระบบทุนนิยมเสรี กะประชาธิปไตยเลยครับ

มันไม่เกี่ยวกับคำถามที่ถามเรื่องหนังสือเลยพี่  เอาเป็นว่าไม่ตอบไม่เป็นไร อยากคุยอะไรมึงคุย

อย่าหาว่าผมโรคจิต คิดมากเลยครับ อะไรก็โทษทุนนิยม โทษบริโภคนิยม ในส่วนตัวผมเองมันลำบากเหมือนกันน่ะครับที่จะต้องวิ่งวุ่น หาเงินหาทุนมาบริโภคสินค้ามาซื้อบริการในแต่ละวัน ในฐานะนักศึกษาหนุ่มหน้าตาดีแต่ฐานะบ้านๆ  ผมก็เลยศึกษาวิธีคิดของทุนและวิธีคิดแบบพฤติกรรมการบริโภค และพยายามใช้ชีวิตอีกแบบ เพื่อให้มันเข้ากับเมืองกรุงเทพฯ  มันไม่ใช่ชีวิตแบบพอเพียงนะครับ  ผมไม่ชอบคำนี้เลย ผมเรียกชีวิตแบบสมดุลดีกว่า

ช่วยขยายความหน่อยครับ

คือในความคิดของความเท่าเทียมในระบบทุนและเสรีการบริโภคมันไม่มีจริงหรอกครับผม ง่ายๆ คือขนาดเรานั่งติดกันอยู่ใกล้ๆกับเพื่อน เราสู่ลมหายใจเข้าพร้อมกัน อากาศที่รับเข้าไปมันก็คนละอย่างและไม่เท่ากัน เรื่องอื่นๆ อีกที่ เรื่องความเท่าเทียมของวิถีชีวิตด้วยการกระจายแนวคิด สินค้า เทคโนโลยี การบริโถค ของระบบทุนเสรีจึงเป็นหลุมพรางชัวร์ กรุงเทพฯ ก็จะวิ่งตาม นิวยอร์ก-ลอนเดิ้น-เเพรีส-ฮ่องกง ต่างจังหวัดใหญ่ก็วิ่งตามกรุงเทพฯ ต่างจังหวัดเล็กก็วิ่งตามหัวเมืองใหญ่ วัยรุ่นก็วิ่งตามดารา นักร้อง แต่งตัวดีแต่ในหัวและการใช้ชีวิตบ้านๆ ชิบหายกันละครับคราวนี้ ประเด็นความสมดุลก็คือ การมองดูรากของตัวเองดูวัฒนธรรม ดูภูมิปัญญา ความเชื่อ และก็มองดู Globalize ปรับใช้ปรับพัฒนา ก้าวไปแบบตัวเองไม่เดือดร้อนก้าวไปพร้อมกันอย่างมีความสุข การใช้ชีวิตก็มองดูตัวเอง เข้าใจตัวเองก่อน และเข้าใจกระแสข้างนอกแล้วนำมาใช้ในทิศทางตัวเอง ชีวิตในเมืองทุนและการบริโภคเราทำให้มันสมดุลได้

คุณมี lifestyle ยังไง?

lifestyle ชีวิตผมเหรอ มันเป็น lifestyle ชีวิตจริงๆ ไม่ใช่ Lifestyle is what you pay for น่ะครับ เห็นผมอย่างนี้ผมมีความคิดน่ะครับ คิดแบบก้าวหน้า คิดแบบล้วน..ล้วน ผมจึงเป็นห่วงเพื่อนๆ วัยรุ่นด้วยกันบางคนที่ยังตกหลุมพรางของไอ้ lifestyle มันเจ็บปวดครับมันถูกสร้างขึ้นให้ระบบการบริโภคแบบทุน และเราวัยรุ่นในยุคสมัยใหม่แบบแนวบริโภค ก็เชื่องเหลือเกิน คิดว่าการแต่งกาย การบริโภค การใช้สินค้ามันแสดงออกความเป็นตัวของตัวเอง แสดงภาพลักษณ์อันเท่ อันแนว อันอิน อันล้ำ พูดแล้วยาวอีกแล้วครับ เจ็บปวดด้วย

lifestyle ชีวิตผมเหรอลืมไปเลยครับ คือผมเรียกมันว่าเป็น Experimental lifestyle ผมดีใจที่ใครเรียกผมว่าเด็กแนว แต่ไม่ใช่แนวบ้านๆ แค่การแต่งตัวทั่วไปน่ะครับ ผมมักจะตอบว่า แนวครับพี่ผมเด็กแนว  Experimental แนวอะไรว่ะ แนวทดลองครับพี่ มันเจ๋งไหมครับ นี่พี่จะไม่ถามผมต่อเหรอครับว่า แนวทดลองมันยังไง ถ้าให้พูดต่อ คำตอบนี้มันจะยาวเกินไป

ผมพยักหน้าอยากรู้ ในใจอยากรู้ว่าตกลงไอ้นี่มันสัตว์ทดลองหลุดออกมาจากห้องแล็ปหรือเปล่า?

ทดลองยังไง?

ครับมันคือการใช้ชีวิตแบบทดลองไปเรื่อยและหลายแบบ แต่ไม่ใช่จับฉ่ายสุรุ่ยสุร่ายน่ะครับ ทุกอย่างที่ทำที่เป็นผมสามารถอธิบายและให้คำตอบกับชีวิตผมได้หมด คือว่าผมกลัวน่ะครับ กลัวชีวิตที่สำเร็จรูป อะไรก็สำเร็จรูป เหมือนสินค้าสำเร็จรูป เมื่อเราสำเร็จรูปไปเรื่อยมันทำให้พลังแห่งความฝัน จินตนาการของวัยรุ่นหมดไป อันนี้ผมไม่ได้คิดเอาเองน่ะครับ ผมมีฐานความคิดรับรองคำพูดประโยคตะกี้ของผมอยู่ ถ้าพูดไปเดี๋ยวมันจะยาวอีก ประมาณว่าอะไรก็สำเร็จรูปจนทำให้คนเมืองเรามีนิสัยง่ายๆ มักง่าย ถึงนิ่งเฉย ถึงขนาดมองปัญหาสังคมและปัญหาเพื่อนร่วมสังคมไม่ใช่เรื่องของกู

เมื่อตอนปีใหม่มีระเบิดในกรุงเทพฯ แล้วผมเข้าไปอ่านกระทู้ ความคิดเห็น ในเว็ปต่างๆ คืออ่านแล้วเจ็บปวด มีการแสดงความคิดเห็นอย่างนั้นอย่างนี้ ว่าฝ่ายนั้นทำ ฝ่ายนี้ทำ โยนไปถึงพี่น้องภาคใต้อีก โอ้จอร์ช! มันเจ็บปวดครับที่ใครๆ ไม่เคยคิดว่ามันเป็นความผิดของตัวเองด้วย พฤติกรรมการนิ่งเฉยนี้มันมาจากอะไรๆ ก็สำเร็จรูป และก็ Express ของคนเมือง ผมว่ามันอันตราย ที่พูดอย่างนี้มีฐานความคิดรับรองนะครับ อยากฟังไหมครับ

ชีวิตแนวทดลองคุณยังไม่ได้พูดขยายความเลยครับ

ใช่แล้วครับ ลืมไป คือแบบว่าช่วงหลังเราพูดกันสุภาพมากขึ้น ไม่มีสาด ไม่มีแม่ง ไม่มีเชี้ย มันเลยหลงประเด็น ประมาณว่าไม่เป็นตัวของตัวเอง ฮ่ะ..ฮ่า

แล้วเรื่องชีวิตทดลองละ?

ครับ..ครับ..พูดแล้วครับพี่ ทำไมต้องขู่ด้วย คือทดลองมันหลายอย่างครับ ทำหลายๆอย่าง ทำโน่นทำนี่ แต่ทุกอย่างที่ทำผมมีคำตอบให้ชีวิตนะครับ ยกตัวอย่างตอนนี้ไว้ผมทรงเดรดร็อคนี้เพราะศรัทธาตัวคุณ บ็อบ มาร์เลย์ น่ะครับ กับกลุ่ม ราสต้า คือ ราสต้าฟารี(Rastafari) กลุ่มปรัชญากะศาสนาบวกการเมืองเข้าไปอีกของชาวผิวดำ ที่ต้องการปลดปล่อยคนผิวดำจากการกดขี่ของคนผิวขาว ดังนั้นนะครับเดรดร็อคบนหนังหัวของผม จึงบ่อแม่นแฟชั่นทำแล้วเท่ทำแล้วแนวทำแล้วหล่อครับ แต่มันเป็นสัญญะแห่งความเคารพศรัทธาและให้เกียรติ ต่อสันติภาพกับเพื่อนมนุษย์ผิวดำ และตัวพี่บ็อบในด้านชีวิตส่วนตัวก็เท่ด้วย เนื้อเพลงที่เกี่ยวกับคนยากจนกับคนด้อยโอกาสก็แนวด้วย

เกี่ยวกับการแต่งตัวของคุณไหม?

กางเกงขาเดฟรัดตูดและรัดไข่แนวพังค์ (punk) แบบทรมานใจแม่ของผม มันก็ไม่ใช่แค่แฟชั่นใส่แล้วเป็นตัวของตัวเองนะครับ แต่ผมชอบรากเหง้าของพังค์ตรงที่เป็นขบถ ประท้วง ต่อต้าน ขนบธรรมเนียมประเพณีนิยมในกระแสหลัก

สมัยต้น 70 ที่อังกฤษหนุ่มสาวผู้ใช้แรงงานใช้สไตล์พังค์เพื่อเรียกร้องสิทธิของพวกเขา ที่ผมใส่เพื่อประชดวัฒนธรรมกระแสหลักไทย ผมพูดจริงอย่าหัวเราะสิครับ คุณพี่ดูสิหน้าของผมสิ เอาจริงแค่ไหน ที่ผมไม่พูดประเด็นความเป็นไทยเพราะ ผมหารากตัวเองไม่เจอ ประวัติศาสตร์ วัฒนธรรมหนึ่งเดียวของเราบ้าบอคอแตกอะไรกัน ผมกลับไปศึกษาเห็นความสับสนความมั่วหลายอย่างของรัฐชาติ ชาติไหนชาติไทยนี้แหละ มาว่าวัยรุ่นไม่มีราก รับวัฒนธรรมตะวันตก ก็กูไม่มีรากจริงๆ อันไหนหล่ะ ประวัติศาสตร์ปิดกันมั่วไม่เคารพความหลากหลาย ประเพณี

ประดิษฐ์ให้เกิดความนิยม แล้วใส่ความหมายและคุณค่าเอาเอง แล้วอันไหนรากของเรา รากสาดปลอมๆ แม่งอย่าให้ผมพูดต่อเลยครับมันจะยาว

 เรื่องสินค้ามือสอง เครื่องแต่งกายของคุณละครับ ผมได้ยินว่าบางทีคุณจิ๊กของเพื่อนมา

ขอแก้ข่าว! ครับ ผมไม่ได้จิ๊กของเพื่อนมาน่ะครับ เช่นเป้อันล่าสุดที่ใช้อยู่นี้มันเป็นของเพื่อนครับ คือเขาไม่ได้ใช้ประโยชน์จากมันแล้ว เขาไม่ใช้แล้วนะครับ ผมเลยไปขอบริจาคจากเขามา ให้เขาได้เรียนรู้เรื่องการให้(ผมแอบคิดในใจฟังดูดีจังว่ะ)เมื่อคุณเลิกใช้เพราะเบื่อมันไม่ใช้ ไม่ได้พูดเวอร์นะครับ

และเรื่องสินค้ามือสองที่ใช้พวกรองเท้า เสื้อผ้า แว่นตา หมวกอะไรนี้ไม่ใช่อย่างทำตัวเซอร์นะครับ มันเป็นกระบวนการทำลายมูลค่าเพิ่มของราคาสินค้า ในบรรดาพวกสินค้าแฟชั่นกับพวก  แบรนด์เนมดัง ผมซื้อสินค้ามือสองแล้วใช้ประโยชน์นะครับ ไม่ใช้ซื้อมาทิ้งขว้างผมมีดีไซน์รู้จักซื้อรู้จักใช้ใส่แล้วดูดี…มั่น

 ตอนนี้ทำอะไรอยู่?

ตอนนี้ก็ทำพวกหนังสั้น งานวีดีโอ หนังสือทำมือ ถ่ายภาพ เรียนมหาลัย ทุกสิ่งที่ทำมีคำตอบให้ตัวเอง ผมไม่อยากให้ใครรักผมเลย ผมไม่อยากดัง ผมกลัวแนวคิดเรื่องซัมบอดี้การมีตัวตน มีชื่อเสียงในยุคนี้มาก ผมไม่อยากเป็นวัยรุ่นอีกคนหนึ่งที่ตกหลุมซัมบอดี้ มาสัมภาษณ์นี้เพื่อแสดงแนวคิดความคิดเห็น แต่พี่เขาใช้กำลังบังคับให้ผมถ่ายรูป พอบอกให้พี่เขาถ่ายหนังหัวผม ถ่ายนิ้วมือผม ถ่ายหู ถ่ายส้นตีนผม เป็นภาพประกอบแต่พี่เขาไม่ยอม เขาถ่ายตัวถ่ายหน้ายังไงก็ถ้าเอาไปลงก็อย่าให้ดูออกเป็นผมแล้วกัน เจ็บปวดซัมบอดงซัมบอดี้ห่าเหว"

 คุณมีอนาคตมั้ย? ไม่สิ มึงวางแผนอนาคตไว้ยังไง

อนาคตหรือครับ คือว่าผมไม่เชื่อเรื่องชีวิตสำเร็จรูป ไม่มีอุดมคติ ไม่มีเป้าหมาย ผมเชื่อเรื่องการก้าวไปที่ละก้าวและใส่ใจกับก้าวที่ก้าวไป ก้าวไปด้วยกัน ถ้าไม่ดีก็ปรับเปลี่ยน สุขก็สุข ทุกอย่างที่ทำมีคำตอบให้ตัวเองได้ รับรองว่าสำหรับผมไม่มีคำว่าเสียใจกับสิ่งทำไป เพราะผมได้ใส่ใจลงไปกับสิ่งที่ผมทำแต่ละอย่าง

..............................................................

รู้สึกดีที่บทสนทนาจบลงได้ เป็นอีกครั้งหนึ่งที่ได้บทสนทนานอกคอกนอกกรอบ และขนบของการสัมภาษณ์ถูกขีดกว้างไปอีก มันเลยออกมาเป็นเช่นนี้แหละ....เจ็บปวดมั้ยครับ

ปัจจุบันธีระพงษ์ เงินถม แวะเวียนมาสร้างเสียงหัวเราะ และมีงานที่รับผิดชอบในนิตยสาร CMYK ในชื่ออย่างเท่ว่าสุรพงษ์ เพชรน้ำล้วน และสุรพงษ์ เพชรน้ำไหล ตามแต่อารมณ์แนวๆแมวๆ ของมัน นอกจากนี้ยังมีโครงการทำหนังสือทำมือ และงานทดลองอีกหลายแขนง แล้วแต่ชีวิตของเขาจะเคลื่อนไป เหมือนน้ำไหลที่มันล้วนๆ เห้อ...

.............................................................................................